مالیات چیست؟

برای مالیات تعاریف زیادی وجود دارد. در یک تعریف آکادمیک و ساده می‌توان اینطور گفت که مالیات یک نوع هزینه اجتماعی است که اشخاص حقیقی یا حقوقی و افراد یک ملت الزاما و به اجبار باید به دولت پرداخت کنند تا برای هزینه‌های خود از آن استفاده کند. در این بخش با ما همراه باشید تا به مفهوم و انواع مالیات بپردازیم.

در تمام دنیا بحث مالیات وجود دارد و یکی از کلیدی‌ترین مباحث اقتصادی هر کشور محسوب می‌شود. اما در هر کشوری حتما یک سلسله قوانین و اسناد بالادستی در مورد آن وجود دارد. در واقع بحث الزام و ملزم بودن دولت به دریافت مالیات برای اداره کشور در اینجا بسیار اهمیت دارد و برای این کار حتما یک سری قوانین و مقررات وجود دارد.

همانطور که ماده 51 قانون اساسی کشور نیز به بحث مالیات اشاره کرده و بیان می‌کند که «هیچ مالیاتی وضع نمی‌شود مگر به موجب قانون. موارد معافیت و بخشودگی و تخفیف مالیاتی به موجب قانون مشخص می‌شود».

همچنین اسناد بالا دستی دیگر که مهم‌ترین آنها قانون مالیات‌های مستقیم است؛ به بحث تکالیف مالیاتی مختلف و الزام اشخاص حقیقی و حقوقی برای ارسال اظهارنامه مالیاتی در موعد مقرر اشاره می‌کند.

مالیات چیست

انواع مالیات:

  • مالیات مستقیم
  • مالیات غیرمستقیم

در صورتی که مودی مالیاتی و پرداخت کننده مالیات یک نفر باشد، آن مالیات مستقیم محسوب می شود وگرنه مالیات غیرمستقیم خواهد بود. همچنین به شخصی که مسئول پرداخت مالیات است، مودی مالیاتی گفته می شود.

انواع مالیات های مستقیم:

الف) مالیات بر دارایی :اساس و مبنای مالیات بر دارایی، ثروت مسئول پرداخت مالیات (مودی) است. این نوع از مالیات خودش به دو دسته تقسیم می شود:

مالیات بر ارث :مهم ترین نوع مالیات بر دارایی، مالیات بر ارث است. مالیات بر ارث مالیاتی است که از اموال و دارایی های شخص که پس از فوت وی باقی می ماند، دریافت می شود.

مالیات حق تمبر :مالیات حق تمبر از انواع مالیات های مستقیم است که از طریق الصاق و ابطال تمبر بر اسناد، اوراق و مدارک به منظور رسمیت بخشیدن یا لازم الاجرا نمودن آنها، از مودی دریافت می شود. (مواد ۴۴ تا ۵۱ قانون مالیات های مستقیم)

ب) مالیات بر درآمد :در این نوع از مالیات، درآمد افراد و شرکت ها ( و نه ثروت آنها ) مبنای مالیات است. شاید بتوان گفت که مالیات بر درآمد اشخاص مهم ترین نوع مالیات است. مالیات بر درآمد خود نیز به گروه های زیر تقسیم می شود:

  • مالیات بر درآمد املاک
  • مالیات بر درآمد حقوق
  • مالیات بر درآمد مشاغل
  • مالیات بر درآمد کشاورزی
  • مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی
  • مالیات بر درآمدهای اتفاقی

انواع مالیات های غیرمستقیم :

الف) مالیات بر واردات :

این نوع از مالیات ها اصولا تابع سیاست های کلان بازرگانی و شرایط اقتصادی کشورها هستند و به غیر از اینکه یکی از راه های درآمدزایی دولت ها هستند، معمولا برای حمایت از صنایع داخلی نیز به کار گرفته می شوند. این دسته از مالیات ها ممکن است بر اساس قیمت و ارزش کالاها یا بر اساس ویژگی ها و مشخصات آنها (مانند حجم، وزن و…) تعیین و دریافت شوند. این گونه از مالیات به سه صورت از مودیان وارد کننده دریافت می گردد:

حقوق و عوارض گمرکی

سود بازرگانی

عوارض بر واردات اتومبیل

ب) مالیات بر مصرف و فروش کالا و خدمات :

مالیات بر مصرف مالیاتی است که مصرف کنندگان کالا های خاص در زمان خرید آن کالا (به همراه قیمت کالا) پرداخت می‌کنند. به این ترتیب هر شخصی که میزان بیشتری از آن کالا را مصرف کند، در نهایت مالیات بیشتری پرداخت می‌کند. گرچه این نوع مالیات نهایتا به وسیله مصرف کننده نهایی پرداخت می‌شود، اما وظیفه قانونی پرداخت آن به دولت به عهده تولیدکنندگان و فروشندگان است.

مالیات بر مصرف انواع بسیار زیادی دارد؛ مالیاتی که دولت از مصرف و فروش کالاها و خدمات دریافت می‌کند به صورت ذیل است:

  • مالیاتی که از خرید و فروش نوشابه های غیر الکلی دریافت می‌شود.
  • مالیاتی که از خرید و فروش الکل طبی و صنعتی از تولید کنندگان و فروشندگان آن دریافت می‌شود.
  • مالیاتی که از فروش سیگار از تولید کنندگان و فروشندگان آن دریافت می‌شود.
  • مالیاتی که از خرید و فروش اتومبیل دریافت می‌شود.
  • مالیات بر فرآورده های نفتی و پتروشیمی که از تولید کنندگان و فروشندگان آن دریافت می‌شود.
  • خرید و فروش خاویار هم مشمول مالیات بوده و مودیان باید آن را پرداخت نمایند.
  • نوارهای ضبط صوت و تصویری هم جزء مواردی هستند که دولت می تواند از آنها مالیات دریافت نماید.
  • حق اشتراک تلفن های خودکار و خدمات مخابرات بین المللی هم در زمره قوانین پرداخت مالیات قرار دارد.

انواع مالیات

ج) مالیات بر ارزش افزوده :

منظور از مالیات بر ارزش افزوده، تفاوت بین کالا و خدمات عرضه شده با ارزش کالا و خدمات خریداری شده در دوره ای مشخص است. مالیات بر ارزش افزوده، عرضه کالاها و خدمات و همچنین صادرات و واردات آنها را شامل می شود.

نقش مالیات

نقش مالیات برای دولت و جامعه بسیار حائز اهمیت است. برای دولت، مالیات می‌تواند منابع مالی و بودجه لازم برای انجام طرح‌ها و برنامه‌های دولتی را فراهم کند. برای جامعه، مالیات می‌تواند به توزیع عادلانه منابع و کنترل تورم کمک کند و در نتیجه  به بهبود اقتصاد کشور و رفاه جامعه کمک می کند. در کل، مالیات یکی از مهمترین منابع تأمین بودجه و برنامه‌ریزی اقتصادی کشورهاست و دارای دستورکار اساسی جهت ارتقای سطح زندگی و بهبود اقتصاد کشور و جامعه است.

۱-تأمین بودجه دولت

این اولین نقش مالیات است که امکان انجام طرح‌ها و برنامه‌های دولت را فراهم می‌کند. تأمین بودجه برای دولت بسیار حائز اهمیت است. دولت‌ها برای انجام برنامه‌های خود و ارائه خدمات به شهروندان، نیاز به مالی دارند، و این مالیات از اولین و اصلی ترین منابع درآمدی برای آن‌ها محسوب می‌شود. از جمله برنامه‌هایی که با تأمین بودجه و از طریق مالیات اجرا می‌شود، می‌توان به ساخت و بهسازی زیرساخت‌های عمومی مانند جاده‌ها، پل‌ها، بنادر، فرودگاه‌ها و… اشاره کرد. همچنین، تحقیق در حوزه‌ پزشکی و بهداشت، آموزش و پرورش، فرهنگ و هنر و… نیز به کمک مالیات‌ها تأمین می‌شود. هزینه های نظامی، خدمات پلیس و تامین امنیت نیز با استفاده از مالیات انجام می شود. بدون هزینه‌های قابل توجه، دولت نمی‌تواند خدمات لازم را به شهروندان فراهم کند به همین علت، نقش مالیات برای توسعه‌ اقتصاد و رفاه اجتماعی بسیار مهم است.

۲-توزیع دارایی‌ها

مالیات با توزیع اجباری و منصفانه ثروت به بخش‌های فردی و سازمانی مختلف کشور کمک کند. مالیات می‌تواند ابزاری برای توزیع درست ثروت در جامعه باشد. در اغلب کشورها، چنین توزیعی در قالب برخی سیاست‌های اجتماعی و اقتصادی تحت عنوان “پیشرفت اجتماعی” صورت می‌پذیرد. با توجه به مالیات، دولت می‌تواند درآمدها و دارایی‌های کسب‌شده افراد و شرکت‌ها را با استفاده از اصول منصفانه و عادلانه ای، توزیع کند و بخش‌های ضعیف و محروم جامعه را مورد حمایت و توجه قرار دهد. این توزیع می‌تواند شامل برنامه‌های ایجاد فرصت‌های شغلی، پرداخت جایزه برای پروژه‌های تحقیق و توسعه در پزشکی، ارتقای مهارت‌های کارگران، و ایجاد شرایط برای بدست آوردن وام و سرمایه باشد. توزیع ثروت به صورت منصفانه می‌تواند به افزایش انگیزه کارکنان، تعالی و پویایی سازمان‌ها و افزایش رشد اقتصادی کمک کند.

۳-کنترل تورم

مالیات می‌تواند برای کاهش تورم در کشورها تأثیر شگرفی داشته باشد. زیرا با افزایش مالیات برای شرکت‌ها، میزان نقدینگی موجود در جامعه کاهش می‌یابد و در نتیجه، تقاضای کاهش یافته‌ای برای کالاها و خدمات ایجاد می‌شود. این کاهش تقاضا در نتیجه می‌تواند به تقلیل قیمت‌ها و کاهش هزینه‌ها منجر شود. این امر می‌تواند باز هم به کاهش تورم در جامعه منجر شود. به عنوان مثال، مالیات بر ارزش افزوده یا مالیات بر درآمد می‌تواند کمک کند که میزان پول در مدار جاری کاهش پیدا کند و باعث کاهش تورم شود. از این رو، مالیات می‌تواند به عنوان یکی از ابزارهای کارآمد برای کنترل تورم در سیاست‌های اقتصادی کشورها بکار گرفته شود.

۴-پیشرفت اقتصادی

تنظیم مالیات به درستی و به‌کارگیری آن در سیاست‌های اقتصادی، می‌تواند به دولت کمک کند تا با دریافت درآمد از این مالیات‌ها، به شیوه‌های متنوعی به رشد اقتصاد کشور و گسترش آن بپردازد. دولت با استفاده از درآمدهای حاصل از مالیات، می تواند سرمایه‌گذاری در زمینه‌هایی مانند بهبود زیرساخت‌های کشوری، حمایت از واحدهای تولیدی داخلی، پرداخت کمک به بخش‌های تحصیلی و بهداشتی، افزایش فرصت‌های شغلی و آموزشی را انجام دهد. این باعث ایجاد روند پایدار و رشد پایدار برای کشور و استقلال اقتصادی آن شده و بهبود کیفیت زندگی جامعه را ارتقا می‌دهد. به همین دلیل، استفاده موثر از مالیات برای پیشرفت اقتصادی کشورها دارای اهمیت بالایی می‌باشد.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پیمایش به بالا